Het Hongaarse zelfmoordlied

Het liedje ‘Gloomy Sunday’ – ook wel bekend als het ‘Hongaarse zelfmoordlied’ is door pianist Rezső Seress gecomponeerd. Het is in het jaar 1933 uitgekomen. De originele tekst is heette ‘Vége a világnak’ wat ‘het einde van de wereld’ betekent in het Hongaars. Dat geeft wel aan waar het lied over gaat! De inhoud gaat over het leed dat door oorlog ontstaat. Het einde is een stil gebed over de zonde van de verschillende mensen.

De nieuwe songtekst

De dichter László Jávor heeft een eigen songtekst bij de muziek van Seress geschreven met als titel ‘Gloomy Sunday’. De Hongaarse titel is ‘Szomorú vasárnap’. Het gaat hier over de hoofdpersoon in het lied die zelfmoord pleegt nadat zijn geliefde is overleden. De tweede songtekst is uiteindelijk populairder geworden en de originele songtekst is nu zo goed als in de vergetelheid geraakt. Het lied is pas eerst in 1935 door de Hongaar Pál Kalmár opgenomen.

De Engelse variant heet – zoals eerder gezegd – ‘Gloomy Sunday’. Het is door de Engelsman Hal Kemp in 1936 opgenomen. De songtekst is door Sam M. Lewis geschreven, of beter gezegd, vertaald. De zanger van het lied is Paul Robeson. Het lied pas kreeg pas echt aandacht in 1941. In dit jaar 1941 kwam de versie van Billie Holiday uit. Dit werd een hit in de Engelstalige wereld.

De legende

Nadat de versie van Billie Holiday uitkwam, kwam een urban ledgend uit. De songtekst van Lewis ging over zelfmoord. De legende gaat dat mensen zelfmoord hebben gepleegd toen ze dit lied luisterden. Of dat waar is… Dat is altijd een andere vraag. Het lied werd omschreven als het Hongaarse zelfmoordlied en daar komt mede de legende vandaan. Natuurlijk is het jaartal 1941 een jaartal waar veel leed was.

Wat wel een feit is, is dat Seress – degene die de songtekst heeft geschreven – zelf zijn leven heeft beëindigd door in 1968 van een flat te springen. Er zijn een hele boel verschillende liedjes naar het origineel gemaakt. Tijdens de Grote Depressie werd het lied in Amerika onverminderd populair – ook een tijd waar het economisch heel slecht met Amerika ging.

De film

In 1999 is een film uitgekomen met als titel ‘Ein Lied von Liebe und Tot’, wat vrij vertaald ‘een lied van liefde en dood’ betekent. Het is een Duits-Hongaarse film die op basis van de verschillende liedteksten is gebaseerd. Daardoor kennen de Duitsers vooral de variant die in de film is gebruikt en die heet ‘het lied van de treurige zondag’.  Dus afhankelijk waar je bent, heet het liedje net weer iets anders. Maar een impact heeft het wel zeker gehad!